برنامه آموزشي دوره ي كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته مديريت توانبخشي
جمهوري اسلامي ايران
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
شوراي عالي برنامه ريزي علوم پزشكي
 
برنامه آموزشي دوره ي كارشناسي ارشد ناپيوستهرشته مديريت توانبخشي
( مشخصات كلي، برنامه، سرفصل دروس و نحوه ارزشيابي)
 
مصوب سي و پنجمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي علوم پزشكي
مورخ 29/08/1386
فصل اول
مشخصات كلي برنامه آموزشي دوره ي كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته مديريت توانبخشي
1-                    نام و تعريف رشته:
مديريت توانبخشي (كارشناسي ارشد ناپيوسته)    Rehabilitation management (M.Sc.)
كارشناسي ارشد مديريت توانبخشي تركيبي از علوم توانبخشي و مديريت است كه فارغ التحصيلان اين رشته پس از پايان دوره، هدايت و كارشناسي مؤسسات و نهادهاي توانبخشي كشور در بخش هاي دولتي، خصوصي و خيريه اي را به عهده خواهند گرفت.
2-تاريخچه رشته:
 همزمان با تشكيل وزارت رفاه اجتماعي در نظام پيشين رشته آموزشي مديريت توانبخشي به سال 1353 از طريق دانشكده توانبخشي و رفاه اجتماعي، زير نظر انجمن توانبخشي گشايش يلفت. تا قبل از انقلاب چهار دوره آموزشي برگزار شد و تعدادي از داوطلبان به اخذ دانشنامه فوق ليسانس (كارشناسي ارشد) از مؤسسه فوق گرديدند. تغييرات پس از انقلاب منجر به تعطيلي رشته شد و دوباره از سال 1376 با مجوز سازمان امور اداري و استخدامي كشور، سازمان بهزيستي فرصت يافت اين رشته را بازگشايي نمايد و عملا از سال 1377 نحوه گزينش دانشجو تغيير و در اختيار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي قرار گرفت.
و 1384 نيز دانشكده علوم توانبخشي دانشگاه علوم پزشكي ايران نيز موفق به انتخاب دانشجو و تربيت آنها شده است.
طي 10 دوره تربيت دانشجو در دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي و 4 دوره در دانشكده توانبخشي به زمينه گسترده استفاده از دانش آموختگان رشته كارشناسي ارشد مديريت توانبخشي در ستاد و مراكز توانبخشي سازمان بهزيستي كشور، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، سازمان آموزش و پرورش استثنايي كشور، بنياد شهيد و امور ايثارگران، هلال احمر جمهوري اسلامي و نيز مراكز خصوصي و ارائه خدمات توانبخشي و سازمانهاي غير دولتي معلولان، تدوين برنامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد توانبخشي، متناسب با نيازهاي نوپديد ضروري به نظر مي رسد.
پيشرفت دانش، فن آوري و اصلاح شيوه و روش هاي مديريتي در آموزش رشته توانبخشي ايجاب مي كند كه برنامه هاي آموزشي رشته ياد شده نيز متناسب با اين تغييرات، متحول شده تا پاسخگوي نيازهاي افراد معلول و خانواده هايشان و جامعه باشد.
3-فلسفه برنامه (ارزش ها و باورها):Values
ابناء بشر جانشينان بر حق ذات احديث در روي كره خاكي مي باشند و تمامي انسانها في ذاته و في نفسه داراي ارزش و حق و حقوق برابر با هم مي باشند. كرامت، شرافت و عزت نفس همه انسانها، صرف نظر از تعلقات قومي و نژادي، جنسيت، باورهاي اجتماعي، وابستگي هاي فرهنگي و اعتقادي شايسته احترام و تكريم هستند. (ان اكرمكم عند الله اتقيكم) حفظ و ارتقاء حقوق انسان ها يك مقوله بنيادين اخلاقي مي باشد. در فرآيند بسط و توسعه فرصت هاي برابر با مشاركت فعال در توسعه و شكوفايي كشور، تأمين حقوق انساني، رفع نيازها، رفاه اجتماعي و بهزيستي و تأمين زندگي مستقل و شرافتمندانه، افراد معلول جامعه مي توانند به بخشي از حقوق خويش دست يابند و در اين مسير فارغ التحصيلان اين رشته مي توانند بيشترين كمك را براي ارائه خدمات توانبخشي مناسب و رسيدن به حداكثر استفاده از توانمندي آنان، ارائه نمايند.
فارغ التحصيلان اين رشته مسئوليت بهزيستي و بازتواني افراد معلول جامعه خود را با جان و دل پذيرفته و در راه تحقق آن تلاش خواهند كرد.
 
4-رسالت رشته (Mission):
رسالت رشته كارشناسي ارشد مديريت توانبخشي تربيت دانشجويان و دانش آموختگاني است كه:
-          با آخرين يافته هاي موجود در زمينه توانبخشي آشنا باشند.
-          مهارت در بكارگيري شيوه مناسب مديريت و رهبري در مراكز توانبخشي را كسب نموده باشند.
-          با دانش و مهارت كار تيمي آشنا باشند.
-          از دانش و مهارت خود در افزايش اثربخشي و كارايي و نيز بهره وري مراكز توانبخشي استفاده نمايند.
-          سطح ارائه خدمات توانبخشي مورد نياز جامعه را ارتقاء بخشند.
-          فعاليت هاي پژوهشي در زمينه توانبخشي را طراحي و اجرا نمايند.
-          در جهت رشد و ارتقاء كيفي خدمات كاركنان مراكز توانبخشي حركت نمايند.
 
5-چشم انداز برنامه آموزشي در تربيت نيروي انساني (Vision):
با توجه به تغييرات و گسترش علم سازمان ها و مديريت، كسب اطلاعات و انتقال دانش روزآمد و مهارت هاي وابسته به آن در صدديم كه:
الف) شرايطي فراهم شود تا اين رشته تا اين رشته به سطحي پيشرفته و متحول همسان جوامع داخلي و خارجي تبديل شود.
ب) امكاناتي فراهم شود تا بتوانند به ايفاي نقش مطلوب و متناسب با دانش روز و مهارت هاي وابسته بدان، نائل شوند.
ج) فارغ التحصيلان رشته امكان يابند كه ضمن متحول گردانيدن حوزه هاي توانبخشي، نقشي سرنوشت ساز و فعال ايفا نمايند.
د) شرايطي فراهم شود تا سازمان هاي درگير در امور توانبخشي كشور راغب شوند از فارغ التحصيلان اين رشته در مديريت مراكز توانبخشي استفاده نمايند.
6-اهداف كلي (Goals):
-          هدف كلي:
تربيت دانش آموختگاني كه دانش، مهارت و نگرش توسعه يافته، عميق و گسترده اي نسبت به وظايف، كاركردها و نقش هاي مديريت در نهادهاي بخش عمومي، خصوصي، خيريه و ....... داشته باشند و در عرصه كار و فعاليت در حيطه توانبخشي عامل به مديريت علمي باشند.
 
-          اهداف اختصاصي:
در پايان اين دوره آموزشي از دانش آموختگان انتظار مي رود:
1-                  با انواع نظام هاي ارائه خدمات آشنا شده باشند.
2-                  توان انجام كار گروهي و هدايت گروه را كسب نموده باشند.
3-                  مهارت هاي حل مسأله را فرا گرفته و جهت حل مسائل و مشكلات سيستم توانبخشي ارائه طرح نمايند.
4-                  با انواع روش هاي نويت مديريت و رهبري در مراكز توانبخشي آشنا شده باشند.
5-                  با چگونگي مديريت منابع انساني، مالي و اطلاعاتي در زمينه توانبخشي آشنا شده باشند.
6-                  آشنايي با شيوه هاي مشاوره توانبخشي را كسب كرده باشند.
7-                  با فرايند مديريت و برنامه ريزي استراتژيك آشنا شده باشند.
8-                  روش پژوهش در مسائل توانبخشي را فرا گرفته باشند.
 
7-نقش دانش آموختگان (Role definition):
نقش دانش آموختگان رشته شامل:
-          سياستگذاري
-          مديريتي
-          آموزشي
-          پژوهشي
-          حمايتي
8-وظايف حرفه اي دانش آموختگان (task analysis):
الف) سياستگذاري:
-          شناخت و سنجش نيازها
-          تعيين اولويت و هدف گذاري
-          تحليل اقتصاد توانبخشي
-          تحليل مدلهاي ارائه خدمات توانبخشي
-          تحليل نظامهاي توانبخشي
ب) مديريت:
- برنامه ريزي
- سازماندهي
- هماهنگي
- هدايت و رهبري
- نظارت
ج) آموزش:
- برقراري ارتباط مؤثر با فرد معلول، خانواده و جامعه
- مشاوره
- مشاركت در تدوين برنامه هاي آموزش توانبخشي
- مشاركت در ارزيابي و نظارت بر برنامه هاي آموزشي
د) پژوهش:
- طراحي و انجام پژوهش هاي كاربردي
- مشاركت در ارزيابي و نظارت بر طرحهاي پژوهشي
ه) حمايت از حقوق افراد معلول:
- حمايت از حقوق معلولين
- تلاش در جهت ايجاد فرصتهاي برابر براي افراد معلول
- مشاركت در اصلاح باورهاي غلط در مورد افراد معلول
- توانمند سازي افراد معلول
- كمك به ايجاد تشكلهاي سازمان هاي مردم نهاد (NGO
 
9-استراتژي هاي اجرايي برنامه آموزشي(استراتژي هاي كلي آموزشي):
1-                  مبتني بر نيازهاي ملي و محلي باشد. ( با نيازهاي فرهنگي انطباق داشته باشد)
2-                  بر پيشگيري و ارتقاي سلامت تأكيد داشته باشد.
3-                  مبتني بر حل مشكلات برنامه سلامت جامعه باشد.
4-                  بر كارآموزي در مراكز و واحدهاي توانبخشي تأكيد داشته باشد.
5-                  طراحي برنامه مبتني بر وظايف حرفه اي مورد انتظار باشد.
6-                  در آموزش و تدريس به روش ها و فنون جديد آموزشي توجه داشته باشد.
7-                  در تدوين برنامه آموزشي، استراتژي آموزشي غالب، حركت به سوي دانشجو محوري است.
8-                  به مسائل نگرشي و مهارت هاي ارتباطي توجه و تأكيد داشته باشد ( اهداف منظور شود)
9-                  برخودآموزي و يادگيري تأكيد داشته باشد.
10-              آينده نگر باشد ( بتواند تغييرات الگوي توانبخشي و تغييرات ناشي از آن را پيش بيني كند.)
11-              بر اخلاق حرفه اي تأكيد داشته باشد و مسئوليت پذيري اجتماعي را تقويت كند.

 
10- شرايط و نحوه پذيرش دانشجو:
داوطلبين علاوه بر دارا بودن شرايط عمومي گزينش دوره كارشناسي ارشد، بايد حداقل داراي دانشنامه در يكي از رشته – مقاطع زير باشند:
v     دانشنامه كارشناسي:
1-                  اندام هاي مصنوعي و وسايل كمكي
2-                  فيزيوتراپي
3-                  كاردرماني
4-                  شنوايي شناسي
5-                  گفتار درماني
6-                  بينايي سنجي
7-                  جامعه شناسي
8-                  علوم اجتماعي
9-                  روانشناسي
10-              مديريت خدمات بهداشتي و درماني
11-              كودكان استثنايي
12-              بهداشت عمومي
13-              پرستاري
14-              مددكاري اجتماعي
15-              علوم تربيتي
v     دانشنامه دكتراي عمومي:
پزشكي
 
11-رشته هاي مشابه در داخل كشور:
بر اساس تحقيقات انجام شده، رشته هاي مشابه با رشته مديريت توانبخشي در داخل كشور موجود نمي باشد.
12- رشته هاي مشابه در خارج از كشور:
پيشينه آموزشي رشته توانبخشي در دانشگاههاي جهان در 3 بخش انجام گرديد:
-          دانشگاه هاي آسيا و خاورميانه
-          دانشگاه هاي اروپا
-          دانشگاه هاي ايالت متحده
 
در ميان دانشگاه هاي آسيا و خاورميانه تنها در دانشگاه جواهر لعل نهرو هند اين رشته تدريس مي شود. عنوان رشته Disability Rehabilitation Administration است كه در مقطع كارشناسي ارشد و به صورت 2 ساله ارائه مي گردد.
در دانشگاه هاي اروپا رشته اي با اين عنوان تدريس نمي گردد. در ايالات متحده چندين دانشگاه اين رشته را با عناوين ذيل ارائه مي كنند:
Rehabilitation Management
Disability Management
Rehabilitation Administration
Rehabilitation Sciences
Heath, Supervision and Management (HSM)
Rehabilitation Administration
 
13-شرايط مورد نياز براي راه اندازي رشته:
مطابق مصوبات شوراي گسترش دانشگاه هاي علوم پزشكي مي باشد.
 
14-موارد ديگر:
وجود ندارد.
فصل دوم
مشخصات دوره ي برنامه آموزشي دوره ي كارشناسي ارشد ناپيوسته رشته مديريت توانبخشي
 
مشخصات دوره:
نام دوره: كارشناسي ارشد رشته مديريت توانبخشي 
طول دوره: طول دوره كارشناسي ارشد رشته مديريت توانبخشي ونظام آموزشي آن مطابق آئين نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته مصوب شوراي عالي برنامه ريزي علوم پزشكي مي باشد.
 
نام درس و تعداد واحدهاي درسي:
واحدهاي دوره به ترتيب زير تقسيم مي گردند:
دروس اختصاصي    28 واحد
پايان نامه      4 واحد
جمع   32 واحد
تعداد واحدهاي اين دوره 32 واحد، شامل 28 واحد دروس اختصاصي و 4 واحد پايان نامه مي باشد. علاوه بر اين دروس، دانشجو موظف است با تشخيص گروه آموزشي و تائيد شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه، تمامي يا تعدادي از دروس كمبود يا جبراني (جدول الف) را بگذراند.
 
جدول الف: دروس كمبود يا جبراني دوره ي كارشناسي ارشد ناپيوستهرشته مديريت توانبخشي
كد درس
نام درس
تعداد واحد
ساعات
جمع
نظري
عملي
1.
اصول و مباني مديريت
2
34
-
34
2.
اصول و مباني توانبخشي
2
34
-
34
3.
آمار حياتي
3
51
-
51
4.
روانشناسي معلولين
2
34
-
34
جمع
9
153
-
153
 
دانشجو موظف است به تشخيص گروه آموزشي و تائيد شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه، تمامي يا تعدادي از دروس جدول فوق را بگذراند.
ب) جدول دروس تخصصي دوره ي كارشناسي ارشد ناپيوستهرشته مديريت توانبخشي
كد درس
نام درس
تعداد واحد
ساعت
جمع
پيش نياز
نظري
عملي
كارآموزي
5.
كاربرد كامپيوتر و سيستمهاي اطلاع رساني در علوم توانبخشي
3
17
68
-
85
-
6.
روش تحقيق در علوم توانبخشي
3
34
34
-
68
03
7.
رويكردهاي خدمات توانبخشي
2
34
-
-
34
03
8.
جامعه شناسي توانبخشي
2
34
-
-
34
07،04،02
9.
كاربرد مشاوره و راهنمايي در توانبخشي
2
34
-
-
34
04
10.
تكنولوژي در توانبخشي
2
34
-
-
34
07
11.
توانبخشي مبتني بر جامعه
2
34
-
-
34
02،07
12.
كارآموزي مديريت توانبخشي
2
-
-
102
102
07
13.
مديريت منابع (مالي، انساني و اطلاعات)
3
51
-
-
51
01
14.
مديريت توانبخشي
2
34
-
-
34
07،02
15.
ارزشيابي و تحليل سيستمهاي توانبخشي
2
17
34
-
51
01
16.
پويايي گروه و كار تيمي
1
17
-
-
17
01
17.
برنامه ريزي و مديريت استراتژيك
2
34
-
-
34
01
18.
پايان نامه
4
 
-
-
 
-
جمع
32
 
 
 
 
 
تاریخ آخرین بروزرسانی   :  1390-10-13 12:20        برو بالای صفحه نسخه قابل چاپ